Opslag van gevaarlijke stoffen

Brand is de meest gevreesde calamiteit voor een bedrijf, immers als een bedrijf in vlammen opgaat, ligt de productie geheel stil. Bedrijven die met gevaarlijke stoffen werken, moeten extra voorzichtig zijn. Opslagplaatsen voor gevaarlijke stoffen zijn risicoplaatsen bij brand. Brand kan onder andere ontstaan als gevolg van het met elkaar reageren van opgeslagen gevaarlijke stoffen. Dus niet enkel het gebruik van gevaarlijke stoffen vraagt om maatregelen. Passende maatregelen op opslagplaatsen van gevaarlijke stoffen zijn even zeer noodzakelijk.

Als een bedrijf meer dan 25 kg gevaarlijke stoffen of afvalstoffen op één plaats opslaat dan moet het bedrijf voor deze opslagplaats een aantal maatregelen nemen. Gevaarlijke afvalstoffen zijn in alle opzichten namelijk net zo bedreigend als gevaarlijke grondstoffen. Bij opslag zijn daarom dezelfde maatregelen van toepassing.
•	Het bedrijf moet voorkomen dat er vanuit zo’n opslagplaats ook maar iets naar de omgeving weglekt.
•	De opslagplaats zelf moet goed bestand zijn tegen brand van buitenaf en van binnenuit.
•	Het  bedrijf  moet  voorkomen  dat  de  opgeslagen  stoffen  met  elkaar  kunnen  reageren  waardoor  brand  of andere gevaarlijke situaties kunnen ontstaan.

De maatregelen die van toepassing zijn op een opslagplaats met gevaarlijke stoffen worden onderverdeeld in organisatorische en bouwtechnische maatregelen.

Organisatorische maatregelen
Deze maatregelen bouw je in in de werkwijze van de bedrijfsvoering. Medewerkers die verantwoordelijk zijn voor het reilen en zeilen van de opslagplaats, moeten op de hoogte zijn van de gevaren. Overige medewerkers
in  het  bedrijf, maar  ook  bezoekers  moet  je  waarschuwen  als  zij  in  de  omgeving  van  een  opslagplaats met gevaarlijke stoffen komen. In de omgeving en op de deur van een opslagplaats moet je daarom een of meerdere pictogrammen aanbrengen.  Voorbeelden daarvan vind je in figuur . Deze veiligheidssignalering brengt de lezer
op de hoogte van de gevaren en geeft aan welke voorzorgsmaatregelen hij moet nemen.

Figuur 3-15: Voorbeelden van veiligheidssignalering

Het kan gebeuren dat er gemorst wordt in een opslagplaats. Er ontstaat dan een risicosituatie. Opruimen is
dan natuurlijk het eerste wat je moet doen. Vaste gevaarlijke stoffen kun je eenvoudig opvegen. Met vloeibare stoffen ligt dat anders. Opdweilen is meestal geen optie. Daarom zet je absorptiekorrels in. Deze korrels zijn gemaakt van materiaal dat als een spons vele verschillende typen vloeistoffen kan opzuigen. Is de geknoeide vloeistof eenmaal in de korrels getrokken dan kun je deze opvegen.

Figuur 3-16: Absorptiekorrels zijn noodzakelijk bij ongelukjes met vloeistoffen.

De  gebruikte absorptiekorrels zijn  gevaarlijk afval geworden, ze  bevatten immers  de  geknoeide gevaarlijke
vloeibare stof. Gevaarlijk afval moet je gescheiden van niet-gevaarlijk afval bewaren en afvoeren om te voor- komen dat twee (afval)stoffen met elkaar reageren. Voor een bedrijf gelden wat dat betreft dezelfde regels als voor de consument. De consument levert zijn gevaarlijk afval ook apart in bij chemokar of milieustraat.

Figuur 3-17: Een dergelijke situatie kun je als bedrijf maar beter voorkomen.

Omdat het bij bedrijven vaak om veel grotere partijen gevaarlijk afval gaat dan in een huishouden, zijn meerdere
‘milieuboxen’  noodzakelijk.  Elke  soort  gevaarlijk  afval  heeft  een  eigen  bak  nodig.  De  verschillende  bakken moeten natuurlijk goed herkenbaar zijn voor de gebruikers. Zo wordt uitgesloten dat er vreemde reacties tussen
de afvalstoffen onderling ontstaan.

Figuur 3-18: Afvalstoffen moeten gescheiden worden opgeslagen en afgevoerd.

In de opslagplaats voorkom je reacties tussen partijen gevaarlijke (grond)stoffen op twee manieren:
•	door partijen op twee meter afstand van elkaar op te slaan;
•	door een scheidingsmuur tussen de partijen te plaatsen.

Het is wettelijk verplicht om in een speciaal logboek de in- en uitgaande partijen gevaarlijke stoffen van een opslagplaats  bij  te  houden.  Bij  calamiteiten  kunnen  hulpdiensten  dan  aan  de  hand  van  dit  logboek  een inschatting van het gevaar maken. In of dichtbij een opslag is een brandblusapparaat verplicht om beginnende brand snel te kunnen doven.

Bouwtechnische maatregelen
De  bouwkundige  uitvoering  van  een  opslagvoorziening  voor  gevaarlijke  stoffen  is  sterk  afhankelijk  van  de hoeveelheden die erin worden opgeslagen. Hoeveelheden tot 150 kg mag je opslaan in een speciale brandwe- rende kast die voorzien is van een lekbak. Boven de 150 kg krijgt de opslagvoorziening het karakter van een kluis. Ook deze moet voldoende brandwerend zijn en de vloer moet vloeistofdicht zijn. Daarnaast kunnen lek-
bakken onder de opgeslagen vloeistoffen geplaatst worden. Deze en andere eisen staan vermeld in een boekje
dat alle regels bevat waaraan een opslagplaats voor gevaarlijke stoffen moet voldoen: de richtlijn CPR 15-1.
De omslag van dit boekje is afgebeeld in figuur .

Figuur 3-19: Omslag van de CPR 15-1

Tegenwoordig kunnen bedrijven die gevaarlijke stoffen opslaan, kant en klare opslagvoorzieningen kopen die
voldoen aan alle regels uit de CPR 15-1. De koper moet alleen de organisatorische maatregelen nog toepassen.

Figuur 3-20: Voorbeeld van een CPR-kluis.

Vragen

Voor welke zaken moet je in een opslagplaats voor gevaarlijke stoffen maatregelen nemen?
Geef tenminste drie voorbeelden van maatregelen voor een veilige opslag van gevaarlijke stoffen.
Waarom moet je rond de opslag van gevaarlijke grondstoffen en gevaarlijke afvalstoffen dezelfde maatregelen nemen?
Waarom ontstaat er bij het morsen van gevaarlijke stoffen een risicosituatie? Wat betekent de afkorting CPR?

Logboek gevaarlijke stoffen

Een bedrijf met een opslagplaats voor gevaarlijke stoffen moet dagelijks een logboek bijhouden van de hoe- veelheden die in de opslagplaats aanwezig zijn. Dit is een taak van de daartoe bevoegde medewerker(s). In het geval van calamiteiten kunnen zij aan de hand van het logboek een inschatting van het gevaar maken.

De einde-dagvoorraad gevaarlijke stoffen van een metaalverwerkend bedrijf bestaat uit de volgende hoeveel- heden gevaarlijke stoffen:
•	ontvetter: 550 kg (corrosieve stof);
•	lakken: 735 liter (brandbare stof);
•	ontroestingsmiddel: 185 kg (schadelijke stof)

In de voorbeeldtabel is een weekoverzicht opgenomen dat je in het logboek gebruikt om de uitgaande stromen van gevaarlijke stoffen uit de opslagplaats bij te houden. Aan het einde van de dag heb je dan snel een overzicht van welke hoeveelheden nog in de opslag aanwezig zijn. Dezelfde tabel kun je ook gebruiken om de aangevoerde hoeveelheden te registreren. In deze opdracht gebruiken we het overzicht voor de uit de opslag afgevoerde hoeveelheden.
Vul in de tabel de getallen van de beginvoorraden in.

Vul vervolgens de volgende uitgevoerde hoeveelheden in de tabel in: woensdag lakken 88 kg, ontroestingsmiddel
18 kg; donderdag ontvetter 35 kg, ontroestingsmiddel 21 kg, lakken 90 kg; vrijdag lakken 115 kg, ontvetter
58 kg, ontroestingsmiddel 30 kg.
Logboekstaat opslag gevaarlijke stoffen

Uitvoer werkplaats

dag van de week

maandag

dinsdag

woensdag donderdag vrijdag

Ontvetter

beginvoorraad in kg

50

80

45

125

63

Lakken

beginvoorraad in kg

15

25

Ontroestingsmiddel

beginvoorraad in kg

eindedagvoorraad in kg

Reken per dag uit hoe groot de einde-dagvoorraad van elke stof is
Hoe groot zijn de voorraden op dinsdag en vrijdag?
Welke veiligheidsetiketten moeten op de verpakkingen aanwezig zijn?